Fondital · Blog ·
By-pass hattı ne işe yarar ve neden atlanıyor?
Termostatik vanaların hepsi kapandığında akış durur. By-pass, cihazın kendi üzerinden minimum dolaşım yapmasını sağlar.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: By-pass hattı, bütün radyatör vanaları kapandığında cihazın kendi üzerinden minimum dolaşım yapmasını sağlar. Sık atlanan bir montaj kalemidir.
Isıtma tesisatında adı en az geçen ama yokluğu en çok soruna yol açan parçalardan biri by-pass hattı. Küçük bir bağlantıdan ibarettir; gidiş ve dönüş hatlarını cihazın yakınında birbirine bağlar ve bir vanayla ayarlanır. Görevi, tesisatın geri kalanı kapandığında bile cihaz üzerinden bir miktar suyun dolaşmasını sağlamaktır.
Neden gerekli olduğunu anlamak için termostatik vanaların nasıl çalıştığına bakmak gerekiyor. Bu vanalar oda hedefe ulaştığında kapanır ve o radyatöre giden akışı keser. Tek tek bakıldığında çok mantıklı bir sistemdir ve konfor sağlar. Ama bütün odalar aynı anda hedefe ulaştığında bütün vanalar kapanır.
O anda tesisatta akış durur. Pompa çalışmaya devam eder ama gidecek yer yoktur; cihaz suyu ısıtır ama gönderemez. Eşanjördeki küçük su hacmi hızla ısınır ve cihaz aşırı ısınmaya karşı kendini korur. Kullanıcı için görüntü şudur: kombi durup durup çalışıyor, ev ısınmıyor. Bu genellikle ilkbahar ve sonbaharda, yani ısı ihtiyacının düşük olduğu günlerde ortaya çıkar.
By-pass hattı bu döngüyü kırar: vanalar kapansa bile su cihaz üzerinden dolaşmaya devam eder, eşanjördeki ısı taşınır ve cihaz uzun ve dengeli çalışır. Alternatif ve daha basit bir çözüm de var — en az bir radyatörün vanasız bırakılması. Genellikle banyo ya da koridor radyatörü bu iş için seçilir ve ek maliyet getirmez.
By-pass'ın ayarı da önemli. Fazla açık bırakılırsa sıcak su radyatörlere gitmeden kestirmeden döner; sistem hedefe geç ulaşır ve verim düşer. Fazla kısılırsa koruma sorunu sürer. Doğru ayar ölçümle bulunur: gidiş-dönüş farkının normal aralığa indiği ve cihazın kesmeden çalıştığı noktadır. Ayar sonrası ölçüm tekrarlanıp iki değer karşılaştırılıyor.
Neden gerekiyor?
Termostatik vanalı bir tesisatta oda sıcaklığına ulaşıldığında vanalar kapanıyor. Hepsi birden kapandığında tesisatta akış tamamen duruyor.
Pompa basıyor ama su gidecek yer bulamıyor. Cihaz içindeki su hızla ısınıyor ve aşırı sıcaklık koruması devreye giriyor.
By-pass ne yapıyor?
Gidiş ve dönüş hattı arasına konulan bir hat, vanalar kapalıyken bile suyun cihaz üzerinden dolaşmasını sağlıyor. Böylece cihaz güvenli çalışıyor.
Montajda atlandığında belirti tipik: ev ısındıkça cihaz koruma veriyor ve kullanıcı bunu kart arızası sanıyor. Sonradan eklenmesi mümkün ve bedeli düşük.
By-pass ayarı: var olması yetmez, doğru kurulmalı
By-pass'ın varlığı işin yarısıdır; öbür yarısı ayarıdır. Gevşek ayarlanmış bir by-pass, vanalar açıkken bile suyun bir kısmını kestirmeden döndürür — radyatörlere gitmesi gereken debi kısa devre olur ve uzak odalar ısınmaz. Sıkı ayar ise tam kapanma anında yeterli dolaşımı sağlayamaz ve koruma işlevi zayıflar.
Doğru ayar, sistemin kendi karakterine göre bulunur: radyatör sayısı, termostatik vana oranı ve pompa eğrisi birlikte değerlendirilir. Belirtiler iki yönde de okunabilir — uzak odaların kronik ılıklığı gevşek by-pass'ı, vanalar kapandığında cihazın kısa devirlere girmesi sıkı ya da eksik by-pass'ı düşündürür.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
By-pass ne işe yarıyor?
Vanalar kapalıyken cihazın kendi üzerinden dolaşım yapmasını sağlıyor.
Yoksa ne olur?
Ev ısındıkça cihaz aşırı sıcaklık koruması veriyor.
Sonradan eklenebilir mi?
Eklenebiliyor ve bedeli düşük.
Uzak odalarım ısınmıyor — by-pass mı, denge mi?
İkisi de aynı belirtiyi verebilir ve ayrım ölçümle yapılır: by-pass hattının iki ucundaki sıcaklık farkı okunur — kestirmeden sıcak su dönüyorsa by-pass gevşektir; hat sakinse sorun kolon dengesindedir. Tek ziyarette iki ihtimal de test edilir; körlemesine vana kısmak yerine bu ölçümü isteyin.
Fondital cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.