Fondital · Blog ·
Gidiş-dönüş farkı ne anlatır?
İki termometre okuması, tesisattan geçen su miktarını dolaylı ama güvenilir biçimde gösteriyor.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: İki termometre okuması, tesisattan geçen su miktarını dolaylı ama güvenilir biçimde gösterir. Ölçüm için pahalı bir alet gerekmez.
Isıtma tesisatında debiyi doğrudan ölçmek özel ekipman ister ve çoğu konut tesisatında pratik değildir. Buna karşılık aynı bilgiyi dolaylı olarak veren çok basit bir ölçüm var: gidiş ve dönüş suyu sıcaklıklarını aynı anda okumak.
Mantık ısı transferinin temel ilkesinden geliyor. Cihaz belirli bir güçte ısı üretir ve bu ısıyı içinden geçen suya verir. Aynı ısı bol suya verilirse her bir birim su az ısınır ve gidiş ile dönüş arasındaki fark küçük olur. Aynı ısı az suya verilirse her birim çok ısınır ve fark açılır.
Dolayısıyla fark, debinin aynasıdır. Fark normal aralıktaysa tesisattan yeterli su geçiyordur ve sistem tasarlandığı gibi çalışıyordur. Fark normalin çok üzerindeyse debi düşüktür. Bu ölçüm için özel bir alete gerek yok; temaslı bir termometre gidiş ve dönüş borularından yaklaşık değerleri verir ve müşterilerimiz de bir fikir edinebilir.
Farkın açılmasının sebepleri sıralı biçimde aranıyor. İlk sırada çamur tutucu ve filtre var — biriken çamur akış kesitini daraltır ve bu, en sık karşılaştığımız sebep. Sonra radyatör vanalarının konumu geliyor; kısılmış ya da kapatılmış vanaların sayısı arttıkça direnç yükselir. Ardından pompa devri ayarı ve by-pass hattı değerlendiriliyor.
Bu ölçümün ikinci faydası doğrulama. Filtre temizlendikten, pompa kademesi ayarlandıktan ya da by-pass düzenlendikten sonra aynı ölçüm tekrarlanıyor. Farkın normale inmesi, yapılan işin gerçekten sonuç verdiğini rakamla gösteriyor. Sonuçlar kayda yazılıyor ve bir sonraki sezonla karşılaştırılıyor; farkın zamanla yeniden açılması tesisatta yeni bir birikim olduğunu gösteriyor.
Ölçüm nasıl alınıyor?
Gidiş ve dönüş boruları üzerinden yüzey sıcaklığı okunuyor. Cihaz kararlı çalışırken alınan iki değer arasındaki fark hesaplanıyor.
Ölçümün cihaz devreye girdikten birkaç dakika sonra alınması önemli. İlk anlarda değerler henüz dengelenmemiş oluyor ve okuma yanıltıcı çıkıyor.
Değeri okumak
Fark beklenenin üstündeyse su yavaş dolaşıyor. Altındaysa gereğinden hızlı dolaşıyor ve su ısısını radyatörde bırakamadan dönüyor.
Aynı ölçüm tesisatın farklı kollarında da alınabiliyor. Bir kolun farkı diğerlerinden belirgin ayrılıyorsa kısıt o kolda demek.
Farkın iki ucu: büyük de küçük de mesaj taşır
Farkın yalnız büyüğü değil küçüğü de konuşur. Beklenenden küçük fark, suyun radyatörlerde ısısını bırakamadan döndüğünü anlatır — ya debi gereğinden yüksektir ya radyatör yüzeyleri ısıyı alamıyordur: önleri kapalı, içleri havalı ya da vanaları kısıktır. Cihaz bu tabloda kısa devirlere girer ve verim düşer.
İki uç da aynı yönteme çıkar: fark, sistemin dengede olup olmadığının nabzıdır ve her bakımda aynı koşulda ölçülüp kaydedilmelidir. Yıllar içindeki kayıt dizisi, tek ölçümün gösteremediği eğilimi gösterir — yavaş büyüyen bir fark, yavaş biriken bir tıkanmanın; yavaş küçülen fark, sönümlenen bir dengenin işaretidir.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
Ölçüm için alet gerekli mi?
Yüzey sıcaklığı okuyan basit bir termometre yeterli.
Ne zaman ölçülmeli?
Cihaz devreye girdikten birkaç dakika sonra, değerler dengelenince.
Kollar ayrı ölçülür mü?
Ölçülüyor; bir kolun farkı ayrılıyorsa kısıt o kolda.
Fark her radyatörde aynı mı olmalı?
Hayır — kollara ve mesafeye göre küçük farklar doğaldır; sorun, tek radyatörün belirgin sapmasıdır. Cihaz genelindeki fark sistemin bütününü, radyatör bazındaki sapma o kolun yerel sorununu anlatır. İki düzey ayrı okunur ve bakımda ikisine de bakılır.
Fondital cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.